Ruimte en Tijd Vinden – Reflecties vanuit de CARAVAN-residentie in Sabadell, Catalonië, november 2025

Deze tweede CARAVAN-residentie vond plaats in de context van het elPetit Festival, geproduceerd door CARAVAN-partner laSala in Sabadell, Catalonië. Gedurende vijf dagen kwamen de kunstenaars, publiekswerkers en organisaties van het project opnieuw samen in artistieke ontmoetingen in verschillende kindgerichte contexten – een grote kinderopvang en een liefdadigheidsorganisatie die gezinsondersteuning biedt aan ouders en baby’s. De focus lag sterk op baby’s en jonge kinderen onder de drie jaar binnen deze settings.

Naast deze artistieke ontmoetingen kregen de kunstenaars en publiekswerkers de kans om voorstellingen voor de vroegste leeftijden te zien als onderdeel van het festival, deel te nemen aan professionele presentaties, een praktische workshop te volgen onder leiding van de Franse kunstenaar Kristof Hiriart en hadden tijd om door te brengen in de studio om praktijkervaringen te delen en samen te werken.

Zoals ik in mijn eerdere blog al aanhaalde, waren tijd en ruimte door elPetit benoemd als thema’s voor deze professionele ontmoeting, en deze thema’s resoneren sterk met het werk van het CARAVAN-team.

Er ontstaat al een duidelijk gevoel dat deze groep professionals hun eigen principes ontwikkelt voor het werken met baby’s, jonge kinderen en hun ouders en verzorgers. Daarbij is er een heldere missie om deze principes na te streven in de praktijk; en wanneer de omstandigheden niet helemaal juist zijn, kunnen zij verwoorden dat er behoefte is om het anders aan te pakken.

De belangrijkste thema’s/principes die zich aftekenen zijn:

Het creëren van ‘zachte landingen’ – hoe navigeren we tussen de identiteiten en behoeften van alle betrokkenen: baby/jong kind, professional, ouder of kunstenaar/publiekswerker?

De kunstenaars en publiekswerkers waren zich zeer bewust van hoe zij ruimtes betreden waar baby’s en jonge kinderen aanwezig zijn. Zij worden uitgenodigd in omgevingen waar deze jonge kinderen eigenaarschap hebben – over de ruimte en over het materiaal. Hoe kunnen kunstenaars en publiekswerkers die ruimte dan begeleiden om een kunstervaring voor te stellen op een manier die resoneert bij iedereen?

Er werd nagedacht over de ruimte en tijd die baby’s en jonge kinderen nodig hebben om op een voor hen passende manier betrokken te zijn. Dit kwam zowel tot uiting in de manier waarop de kunstenaars werkten als in hun reflecties achteraf. We spraken over het idee van ‘vertraging’ en wat dat betekent voor je artistieke praktijk – een methode die draait om aanwezig zijn, aandacht hebben voor het tempo en ritme van het jonge kind en reageren op hun behoeften en interesses ‘in het moment’.

Zachte landingen leiden ook tot vragen over hoe we de instellingen/locatie weer verlaten en wat er achterblijft voor de baby’s, jonge kinderen en professionals na deze ervaringen. Dit is iets wat we verder zullen onderzoeken naarmate CARAVAN zich ontwikkelt.

Verbinding en (her)verbinding – hoe maken of vernieuwen kunstenaars contact met de baby’s en jonge kinderen die zij ontmoeten?

De kunstenaars hebben slechts korte momenten van betrokkenheid binnen de setting. Hoe gebruiken zij hun praktijk om ‘in het moment’ positieve verbindingen te ondersteunen?

Op maandag bezocht ik éénjarigen in de ruimte waar kunstenaars: Joris, Ana en Margaux werkten. Wat zij herinnerden van hun bezoek op vrijdag: ‘We werden verwelkomd met glimlachen, vocalisaties en het delen van speelgoed. We hadden een duidelijke artistieke en aanwezighiedsintentie om dit tot een positieve ervaring te maken voor alle baby’s en voor de professionals die voor hen zorgen, door de tijd te nemen om (opnieuw) contact te maken met elk kind aan het begin van hun ochtend in de kinderopvang.’

Op vergelijkbare wijze werkten de kunstenaars in de moeder-babygroep die ik op vrijdag bezocht. Intuïtief om verbinding te maken met de moeders en hen te betrekken bij de muziek, wiegeliedjes en bewegingen die tijdens de sessie werden gedeeld. Dat de vrouwen zich veilig genoeg voelden om korte solo momenten van dans aan te bieden of liederen uit hun thuisland te zingen, toont aan hoe snel deze verbindingen tot stand kwamen.

Er is een natuurlijke affiniteit binnen deze groep kunstenaars en publiekswerkers met deze jonge kwetsbare doelgroep. Ondanks een onderbreking van zes maanden in het samenwerken, konden zij de draad weer oppakken waar ze die in Almere hadden achtergelaten, opnieuw verbinding maken en nieuwe artistieke samenwerkingen aangaan binnen de nieuwe samenstellingen die tijdens deze residentie ontstonden. Er heerst een grote mate van generositeit en respect tussen alle professionals – zij delen hun praktijk, ondersteunen elkaar en dragen elkaar door dit CARAVAN projecten heen. Deze sterke relaties zijn van essentieel belang.

Artistieke publiekswerking als ondersteuning – hoe ontwikkelen we begrip voor de rol van de publiekswerker en het soort ondersteuning dat deze biedt?

De publiekswerker is een sleutelrol binnen CARAVAN en slaat bruggen tussen kunstorganisaties en kinderopvanginstellingen, en tussen kunstenaars en professionals, om de uitvoering van activiteiten ‘in het moment’ te ondersteunen.

In Sabadell was Claudia, de publiekswerker van het laSala-team, ook een brug tussen het CARAVAN-team en het bredere festival. Zij ondersteunde ons bij het programma van activiteiten dat was gepland.

De professionals uit de kinderopvanginstellingen gaven aan, vooraf een zekere mate van spanning te voelen over wat er wel of niet zou gebeuren wanneer de kunstenaars en publiekswerkers hun locatie zouden bezoeken. Tegelijkertijd ontvingen zij de teams met open nieuwsgierigheid en warmte. De publiekswerkers in deze verbindende rol kunnen extra ondersteuning bieden, zowel aan de kunstenaars als aan de professionals. In deze context is dat van onschatbare waarde, aangezien de artistieke teams maar zeer korte tijd op locaties aanwezig zijn.

We bespraken hoe deze rol zich verder kan ontwikkelen gedurende het project, hoe publiekswerkers effectief contact kunnen leggen met de locaties in verschillende contexten, voordat de kunstenaars arriveren, en hoe we gezamenlijk ons begrip kunnen verdiepen van wat deze rol inhoudt en van de waarde van deze verbindende positie in het hart van het werk