Presentatie van het CARAVAN-project binnen het kader van het elPetit Festival

Catalonië, november 2025

Tijdens het elPetit Festival kregen we de kans om het CARAVAN-project te presenteren als onderdeel van het programma van de 10e Internationale Ontmoeting voor Podiumkunsten voor Jonge Kinderen, een ruimte die ontmoeting, dialoog en reflectie stimuleert tussen professionals die verbonden zijn met artistieke creatie, onderwijs, sociaal werk en zorg voor jonge kinderen.

De presentatie, geleid door Ingrid Wolf, Anne-Beth Schuurmans en Rhona Matheson, gaf ons de mogelijkheid om met de professionele gemeenschap het traject van het project, de kernprincipes en de onderzoekslijnen die momenteel het samenwerkingswerk tussen de Europese partners sturen, te delen.

Om context te bieden, legden we uit dat CARAVAN een kleinschalig samenwerkingsproject is dat wordt gefinancierd door het Creative Europe-programma en dat de professionele artistieke praktijk centraal plaatst binnen de directe leefomgeving van jonge kinderen van 0 tot 5 jaar. Het project ontwikkelt zich via een “artistieke caravan” bestaande uit kunstenaars en artistieke bemiddelaars die door verschillende Europese regio’s reizen en residenties ontwikkelen in sociale, educatieve en gemeenschapscontexten die verbonden zijn met jonge kinderen.

Het project komt voort uit een gezamenlijke samenwerking die in 2016 begon, toen verschillende Europese organisaties samen onderzochten hoe ruimtes voor artistieke mobiliteit en uitwisseling van praktijken binnen de vroege kindertijd konden worden gecreëerd. In de loop der tijd is deze samenwerking uitgegroeid tot een sterk netwerk waarin kunstenaars, bemiddelaars, professionals uit de vroege kindertijd en culturele instellingen samenwerken, gebaseerd op vertrouwen, respect en een gedeelde bereidheid om van elkaar te leren.

Gedurende dit traject heeft het project zijn perspectief geleidelijk uitgebreid door niet alleen kunstenaars te betrekken, maar ook professionals die rechtstreeks met kinderen en gezinnen werken, zoals maatschappelijk werkers, onderwijsprofessionals en teams die verbonden zijn met publieke beleidsontwikkeling. Deze benadering maakt dialoog mogelijk tussen verschillende disciplines en professionele contexten, verrijkt artistieke praktijken en vergemakkelijkt hun integratie in omgevingen voor jonge kinderen.

Binnen CARAVAN werken we vanuit een interdisciplinaire benadering die kunstenaars en hun innovatieve praktijken centraal plaatst in sociaal diverse en vaak multiculturele gemeenschappen. Artistieke residenties worden gedeelde onderzoeksruimtes waarin kunstenaars en bemiddelaars nieuwe strategieën voor artistieke creatie en bemiddeling ontwikkelen, in samenwerking met professionals uit het sociale, educatieve en kinderopvangveld. Deze ervaringen maken het mogelijk om nieuwe relaties te verkennen tussen kunst, gemeenschap en kinderen, en creëren contexten waarin artistieke creatie een middel wordt voor ontmoeting en experiment.

Een van de kernconcepten van het project is artistieke ontwaking, het idee dat contact met kunst en creatieve processen een essentieel onderdeel vormt van de ontwikkeling van kinderen vanaf de vroegste levensfasen. Deze benadering beschouwt artistieke ervaring als een relationele ruimte waarin kinderen, gezinnen, professionals en kunstenaars tijd, materialen en processen delen, en zo contexten creëren voor vrije en respectvolle exploratie die aansluit bij het tempo en ritme van het kind.

Tijdens de presentatie deelden we ook hoe dit werk vaak plaatsvindt binnen gemeenschapscontexten waarin veel gezinnen zich in situaties van sociale of culturele kwetsbaarheid bevinden. In deze omgevingen wordt artistieke praktijk een middel om relaties op te bouwen, sociaal kapitaal te versterken en processen van inclusie en culturele participatie te ondersteunen, en zo ruimtes te creëren waarin kinderen en gezinnen cultuur kunnen ervaren als zowel een recht als een gedeelde ervaring.

Reflectie rond kinderrechten vormt een andere fundamentele pijler van het project. CARAVAN sluit aan bij het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de Rechten van het Kind en legt bijzondere nadruk op het recht van kinderen om deel te nemen aan cultureel en artistiek leven. We zijn ervan overtuigd dat het garanderen van dit recht vanaf de geboorte bijdraagt aan de holistische ontwikkeling van kinderen, aan de erkenning van hun expressieve capaciteiten en aan hun actieve participatie in de samenleving.

In die zin benadrukt het project ook de noodzaak om de vroege kindertijd zichtbaarder te maken binnen cultureel en sociaal beleid, aangezien de jongste kinderen vaak worden uitgesloten van besluitvormings- en participatieruimtes binnen de cultuursector. Artistiek werk wordt zo een middel om hun stemmen te versterken, hun vormen van expressie te erkennen en kwalitatieve culturele ervaringen te creëren die aansluiten bij hun behoeften.

Tijdens de professionele ontmoeting deelden we ook enkele reflectielijnen die momenteel de verdere ontwikkeling van het project sturen. Daaronder valt de rol van artistieke bemiddeling als verbindend element tussen kunstenaars, professionals en gemeenschappen, waarbij bruggen worden gebouwd tussen de verschillende betrokken actoren binnen artistieke processen. We bespraken ook het belang van ruimte, materialen en tijd in artistieke ervaringen met jonge kinderen, evenals de noodzaak om duurzame modellen te ontwikkelen die deze praktijken op lange termijn kunnen verankeren.

Project partners:

• 2turvenhoog / Stichting 2+ (Nederland) – https://2turvenhoog.nl/
  
  

• Cie ACTA (Frankrijk) – https://compagnie-acta.org/
  
  

• laSala | Festival elPetit (Spanje) – https://www.lasalateatre.cat/
  
  

Het project bouwt voort op het succes van onze eerdere samenwerking binnen het Erasmus+ project Arts & Early Childhood, waarin we een manifest opstelden om het artistieke ontwaken van jonge kinderen in heel Europa te bevorderen.

🔗 Volg dit inspirerende project via de websites en sociale media van de partners. Samen bouwen we aan een Europa waarin artistieke ontwikkeling vanaf de geboorte een fundamenteel recht is.